- مصطفی تارین
امنیت هستی شناختی اسرائیل
فهرست مطالب
عنوان صفحه
مقدمه 1
فصل اول: تمهیدات نظری 1
1- هویت 1
1-1- انواع هویت 6
1-1-1- هویت ملی 6
1-1-2- هویت فرهنگی 7
1-1-3- هویت دینی 7
1-1-4- هویت قومی 8
1-1-5- هویتهای مشروعیتبخش 8
1-1-6- هویتهای پایدار 9
1-1-7- هویتهای هدفمند 9
2- شکاف¬های اجتماعی 10
3- بحران هویت 13
3-1-گونه¬های بحران هویت 14
3-1-1- بحران هویت ملی و سرزمین 14
3-1-2- بحران هویت و طبقه 14
3-1-3- بحران هویت و تقسیمات قومی 15
3-1-4- بحران هویت و تغییر اجتماعی 15
4- امنیتی¬سازی 16
5- امنیت هستی¬شناختی 17
5-1- امنیت هستی¬شناختی؛ هویت، کنش و عدم اطمینان 23
5-2- روال¬ها و عادات جاری؛ اطمینان یا عدم اطمینان 24
5-3- امنیت هستی¬شناختی و نظام اعتماد پایه 27
5-3-1- نظام اعتماد پایه منعطف 28
5-3-2- نظام اعتماد پایه متصلب 29
5-4- امنیت هستیشناختی و اضطراب: واکاوی مفهوم شرم 30
5-5- شرف، خودپسندی و عزت نفس در امنیت هستیشناختی 32
5-6- سطوح امنیت هستیشناختی 34
5-6-1- سطح فردی 34
5-6-2- سطح دولتی 36
5-7- امنیت هستی¬شناختی و سیاست خارجی 39
فصل دوم: ماهیت و هویت اسرائیل 47
1- تاریخچه تأسیس اسرائیل 47
2- صهیونیسم 50
2-1- گونه¬های صهیونیسم 54
2-1-1- صهیونیسم افراطی 54
2-1-2- یهودیت در تبعید 55
2-1-3- انزواگرایی و تعارض سیاسی 56
2-1-4- کنشگران سیاسی 57
2-1-5- موعود باوران 58
3- پست¬صهیونیسم 59
3-1- گرایش¬های پستصهیونیسم 61
4- نئوصهیونیسم 64
5- هویت اسرائیلی 65
5-1- دین 68
5-2- زبان 69
5-3- نظام آموزشی و تفکر یهودی 70
6- ژئوپلیتیک اسرائیل 71
6-1- عوامل ثابت 72
6-1-1- موقعیت 72
6-1-2- وسعت 73
6-1-3- مرزها و ناهمواری¬های مرزی 73
6-1-4- آبها و رودها 74
6-2- عوامل متغیر 75
6-2-1- جمعیت 75
6-2-2- منابع طبیعی 78
7- ساختار سیاسی اسرائیل 80
7-1- نظام حزبی و انتخاباتی 81
7-1-1- حزب لیکود 84
7-1-2- حزب كادیما 85
8- راهبردهای امنیتی و نظامی اسرائیل 86
8-1- بعد امنیتی 86
8-2- بعد نظامی 88
فصل سوم: شکاف¬های اجتماعی و پیامدهای آن بر امنیت رژیم اسرائیل 95
1- شکافهای اجتماعی در اسرائیل 95
1-1- ساخت اجتماعی 96
1-1-1- شکاف دینی 96
1-1-1-1- نمودهای شکاف دینی در جامعه اسرائیلی 98
1-1-2- شکاف زبانی یهودی - عربی 100
1-1-3- شکاف قومی - مذهبی 100
1-1-4- شکاف صهیونیسم - ضد صهیونیسم 101
1-2- ساخت نگرشی 104
1-3- ساخت سیاسی 106
2- بحران هویت و آثار آن در جامعه اسرائیلی 110
3- تردیدافکنی در نمادهای هویتی؛ تشدید بحران هویت 112
3-1- سرزمین مقدس 112
3-2- قوم برگزیده 113
4- بحران هویت و امنیتی¬سازی در اسرائیل 116
فصل چهارم: امنیت هستی¬شناختی و سیاست خارجی رژیم اسرائیل 121
1- امنیت هستی¬شناختی رژیم اسرائیل 121
2- چالش امنیت و ناامنی هستی¬شناختی در اسرائیل 124
3- ناامنی هستی¬شناختی و سیاست خارجی اسرائیل 128
4- مؤلفههای تأثیرگذار بر سیاست خارجی رژیم اسرائیل 130
4-1- عناصر داخلی 131
4-1-1- مؤلفههای فرهنگی 131
4-1-2- مؤلفههای اجتماعی 133
4-1-3- مؤلفههای ژئوپلیتیکی 134
4-2- عناصر خارجی 137
5- تأثیر ناامنی هستیشناختی در روابط خارجی رژیم اسرائیل 142
5-1- آمریکا؛ متحد استراتژیک 143
5-1-1- مؤلفه¬های تأثیر گذار بر روابط اسرائیل و آمریکا 146
5-1-2- نقش لابیها در اتحاد اسرائیلی- آمریکایی 148
5-2- جمهوری اسلامی ایران، «دگرِ» اسرائیل 152
5-3- سرمایه¬گذاری کلان روی قدرت آینده چین 157
5-4- تجارت با روسیه پساکمونیسم 159
5-5- سرمایه گذاری¬های کلان در هند 162
5-6- ترکیه؛ بندبازی میان فلسطین و اسرائیل 165
5-7- یونان 169
5-8- قبرس 170
5-9- آذربایجان 170
5-10- قزاقستان 172
5-11- روابط اسرائیل و کشورهای عربی؛ سراب سازش یا تغییر راهبرد؟ 172
5-11-1- عربستان 174
5-11-2- عراق؛ تهدید یا فرصت؟ 178
5-11-3- مصر؛ روابطی پر فراز و نشیب 180
5-11-4- روابط اسرائیل و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس 184
فصل پنجم: سخن پایانی 189
مقدمه
مسئله هویت ملت¬ها و دولتها و نحوه شکل¬گیری و اثربخشی این هویتها بر گستره سیاست و اجتماع، همواره از اهمیت بالایی برخوردار بوده است. به گونهای که دولتها و حکومتها علاوه بر کسب و حفظ امنیت نظامی، همواره به دنبال امنیت هویتی خود نیز بوده¬اند. در این راستا حکومت-ها آمادگی دارند امنیت فیزیکی و مادی خود را در جهت حفظ و بقاء امنیت هویتی خود، با چالش مواجه سازند.
صهیونیسم، بنیان هویت رژیم اسرائیل، که ملت و دولتسازی بر آن استوار گشته، کامیابی خود را در هم آمیختگی عناصر قومیتگرایی، مغایرتهای فرهنگی و هویت ملی واحد تعریف کرده است. در جامعه¬ای همچون جامعه اسرائیلی که فراوانی هویتی متعددی در آن مشاهده شده و مؤلفههای قومیتی، نژادی، مذهبی و زبانی پررنگی در آن وجود داشته، تعارضات هویتی و اجتماعی، مجال بروز بسیاری یافته¬، که اغلب این نوع تعارضات و مناقشات، با ترکیبی از هویتطلبی و امنیتطلبی شکل گرفته¬اند. در این بین، وجود تعلقات ایدئولوژیكی که شکل دهنده باورهای درونی در چارچوب فكری ایدئولوژیك و تعصبآمیز بوده، زمینه ایجاد شکافهای اجتماعی را فراهم ساخته و فضایی جهت تهدید امنیت این رژیم را به وجود آورده است.
رژیم اسرائیل که به جهت تصنعی بودنش در منطقه خاورمیانه، از بدو تأسیس گرفتار دغدغه بقاء بوده، پس از گذران چهار جنگ بزرگ در برابر برخی از کشورهای عربی، توانست اطمینان نسبی از امنیت مرزهایش، کسب کند. همین حس تضمین بقاء، زمینه¬ای ایجاد کرد تا اسرائیل درگیر بحث-های عمیق¬تری تحت عنوان «امنیت هستی¬شناختی» شود که اهمیت موضوع آن فراتر از امنیت فیزیکی بود.
گسترش روزافزون شکاف¬های اجتماعی و به ویژه شکاف¬های دینی، شکاف¬ سیاسی را به دنبال داشته که در پی آن، جامعه اسرائیلی به عنوان یکی از مؤلفههای اصلی هستی این رژیم، با بحران واگرایی و هویتی روبهرو شده تا جایی که انسجام اجتماعی و اتحاد آن را، با چالش مواجه ساخته است. در این میان، با حاکم بودن نگرش متصلب و غیرمنعطف صهیونیستی و نیز با عمیق¬تر شدن شکاف¬های ایجاد شده در جامعه، هویت و امنیت اجتماعی مورد تهدید قرار گرفته و هسته اساسی بحران هویت و ناامنی را شکل داده است.
در این میان، با تأکید بر بحران هویت اسرائیل - که اجماع ملی در آن بر مبنای تهدید بقاء و مسائل امنیتی در گذشته بنا شده - پرسش¬هایی از هویت یهودی و ارتباط ساختگی بین یهودیت تاریخی، سرزمین و قومیت یهود با دولت اسرائیل به وجود آمده است. بنابر این، رژیم اسرائیل در مواجهه با ناامنی هستی¬شناختی، به سوی سیاست امنیتیکردن محیط درونی و بیرونی روی آورده که براین اساس کشورها را به دوست، دشمن و گاه بی طرف تقسیم¬بندی کرده و روابط خود را بر اساس آن طرح¬ریزی می¬کند.
از این¬رو، اسرائیل بر آن است که فضای داخلی و بین¬المللی را بر اساس پارامترهای تهدید بررسی کند. در این ارتباط، تنشهای دائمی درونی و نیز تهدیدهای وجودی از طرف دشمنان خارجی، اصلیترین چالش اسرائیل بوده که حیات و امنیت آن را نشانه رفته است. بدینترتیب، از دید صهیونیستها، پاسداری از اصل موجودیت اسرائیل و امنیت آن، به هر طریق ممکن، امری حیاتی به شمار می¬آید.